विचार/ब्लग

स्वास्थ्य सेवा प्रवाहका लागि हुनुपर्ने पुनर्संरचना

- डा प्रकाश ज्ञवाली स्वास्थ्य सेवा यस्तो संवेदनशील क्षेत्र हो, जसलाई कुनै सेकेन्ड पनि थाती राख्न सकिन्न। स्वास्थ्य सेवाको निरन्तर प्रवाहका लागि मन्त्रालयबाट भएको पहलबाट अहिलेका पदाधिकारीहरू जनताप्रति संवेदनशील भएका हुन् कि भन्ने भान हुन थालेको छ। सबै तहमा कार्यरत स्वास्...

स्वास्थ्य सेवामा नयाँ अवसर

स्थानीय, प्रदेश तथा प्रतिनिधि सभा निर्वाचनपछि नेपाल संघीयतामा अघि बढिसकेको छ । संविधान कार्यान्वयन गर्ने क्रममा कर्मचारीतन्त्रलाई सोहीअनुसारको संरचनामा लैजानु आजको आवश्यकता हो । त्यसैका लागि अहिले कर्मचारी समायोजन गर्न कर्मचारी समायोजन विधेयक र नियमावली आईसकेको छ । यस...

पिजी किन निःशुल्क हुनुपर्छ ?

शिक्षा एउटा यस्तो क्षेत्र हो जसमा व्यापारको कुनै स्थान हुँदैंन। तर पुँजीवादी पश्चिमी सभ्यताबाट आक्रान्त हाम्रो समाजमा त्यही सिद्धान्तको प्रभावले शिक्षा व्यापारको साधन नै बनेको छ। के हामी ‘भविष्यमा हाम्रो समाज शिक्षा व्यापारको यो चंगुलबाट पूर्ण रुपमा मुक्त हुनेछ&rsqu...

जहाँसुकै, जहिले पनि स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउन ७ सुझाव

विश्व स्वास्थ्य संगठनले सन् १९४८ देखि हरेक वर्ष अप्रिल ७ का दिन विभिन्न नाराका साथ मनाउने विश्व स्वास्थ्य दिवस यस वर्ष पनि आज 'Health Coverage : Everyone, Every where' (स्वास्थ्य सेवा सबैलाई : जहिले पनि जहाँ पनि’ भन्ने नाराका साथ मनाउन आह्वान गरेको छ। त्यसक...

युवा चिकित्सक चरम श्रम शोषणमा 

नेपाल गरिब मुलुक हो भनेर म मान्दिन। समुन्नत बनाउन नखोजिएको देश हो नेपाल। आवश्यकता र परिवर्तनकारी उर्जालाई निरुत्साहित गरिने प्रवृत्ति, नीतिनियम, सामाजिक न्यायले हस्तक्षेपकारी भूमिका खेलेको जस्तो स्पष्ट देखिने देश हो नेपाल।  देशले बुझ्नुपर्छ, हरेक मानिसले यस धर्...

किन खानु हुन्न जंकफुड ?

केटाकेटी हुन् या वयस्क, महिलाहुन् या पुरुष, घरमाहोस् या रेष्टुराँमाआजकालजताततै जंकफुडको बोलवाला बढ्दै गएकोछ । सजिलै पाइने र पकाउन पनि मिहिनेत गर्न नपर्ने भएकाले बढ्दो रुपमा नेपालीको रोजाईमा जंकफुड पर्दैगएको देखिञ्छ।  के हो जंकफुड ? हानिकारक चिल्लो,नुन र...

 पाठक प्रतिक्रिया: भाडाको कोठामा रहेको अस्पताल अहेबको भरमा, यो भन्दा लाजमर्दो कुरा के हुन सक्छ र सरकार ? 

नेपालको संविधान २०७२ ले   स्वास्थ्यलाई मौलिक हकअन्तर्गत राखेको  छ।  नेपालको स्वास्थ्य नीति २०७१ को रणनीति खण्डको उपदफाले पनि स्वास्थ्यसेवाबाट कोही वञ्चित हुन नपर्ने भनी प्रष्ट पारेको छ। स्वास्थ्यखबर डटकममा 'सरकारी अस्पतालको बेहाल : भाडाको ३ कोठामा अहे...

औषधि पसलेका कथाव्यथा

हरेक पेशाका आ–आफ्नै प्रकृति, विशेषता हुन्छन् । आ–आफ्नै उद्देश्य हुन्छन् । तीमध्ये औषधि पसलको व्यवसाय सबैभन्दा सम्वेदनशिल मानिन्छ । त्यसैले यो आयमुखीभन्दा पनि सेवामुखी पेशा हो । तर यसो भन्दैमा औषधि पसल ‘देवघाटका निःशुल्क भोजनालय’ जस्ता  पनि हो...

माननीय स्वास्थ्य राज्यमन्त्रीज्यू, यी कुरामा ध्यान दिने कि ?

माननीय स्वास्थ्य तथा जनसंख्या राज्यमन्त्रीज्यू ! नमस्कार ! सर्वप्रथम यहाँलाई हार्दिक वधाई । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले निकै लामो समय पश्चात यहाँ जस्तो गतिशिल महिला नेतृत्व पाएको छ, स्वास्थ्यलाई आफ्नो सरोकारको विषय  बनाएका हामी उत्साही छौं। संघीय शासन प्रणाली...

कसले रोक्ने चिकित्सकीय लापरवाही, कसरी रोक्ने ?

चिकित्सा अध्ययनको शुरुवाती दिनबाटै हामीलाई सिकाइएको हुन्छ लापरवाही गर्नुहुँदैन । यो सहनयोग्य कुरा होइन पनि । यति हुँदाहुँदै पनि संसारको कुनै पनि अस्पताल वा चिकित्सक यस्ता घटनाबाट चोखा हुँदैनन् । आखिर किन हुन्छ लापरवाही ? लापरवाही न्यूनिकरण गर्न के–कस्ता नीति ...

यसकारण शुक्रबारलाई बनाउँ सरसफाईको बार 

प्रदूषणको आँकडामा नेपाल विश्वका १ सय ७८ देशमध्ये १ सय ७७ औ स्थानमा  छ । जसले गर्दा आममानिसमा धेरै प्रकारका श्वासप्रवाससम्बन्धी रोग देखिइरहेका छन् । प्रदूषण र त्यसले जनस्वास्थ्यमा पार्ने समस्या समाधानमा सरकारी निकायको कमजोरी होला । तर हाम्रो आफ्नै कार्य क्षेत्र सफा राख्न ...

यसकारण चाहिन्छ किशोरी शिक्षा

किशोरी शिक्षा र स्वास्थ्यका विषयमा संसारभर धेरै बहस भैरहेका बेला भारतमा गरिएको एक राष्ट्रिय सर्वेक्षणमा तिनीहरुबीच गहिरो सम्बन्ध हुने गरेको तथ्य फेला परेको छ। भारत सरकारले २०१५–१६ मा गरेको देशव्यापी पारिवारिक स्वास्थ्य सर्वेक्षण अध्ययन गर्दा किशोरी अवस्थामा १२ वर्ष अ...

जिब्रोको गरिमा, मीठो बोलीमा

चाबहिलको गोपीकृष्ण पुलबाट हनुमानस्थान जाँदा सधैं झैं सार्वजनिक यातायात चढ्ने क्रममा म केही दिन अघि नेपाल यातायातको गाडी चढें । चालकको तीन सिट पछाडि झ्यालमा बसेर यसो अगाडि हेर्दा त्यहाँ लेखिएको थियो– ‘जिब्रोको गरिमा, मीठो बोलीमा।’ जनचेतनाका ...

१४ वर्षदेखि महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका आएका छैनन् [पाठक पत्र] 

स्वास्थ्यखबरमा प्रकाशित 'ललितपुरमै महिलाजस्तै पुरुष स्वास्थ्य स्वयंसेवक'बारे समाचार पढ्दा अचम्मका साथै खुसी पनि लाग्यो। नेपालका जनसमुदाय अर्थात् वडास्तरमा आधारभूत स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउने उद्देश्यले स्वास्थ्य स्वयंसेवक कार्यक्रम लागू गर्ने निर्णय भएको हो। सोही सिलसिला...

डाक्टरको चस्माले समाज नियाल्दा : मृत्यु र यमराजको बीचमा पहरेदार डाक्टर नै हो

म आवासीय चिकित्सक भएर काम गरेको यस्तो अस्पताल छ, जहाँ दुईथरी मान्छे आउछन्। एकथरी, त्यस संस्थामा काम गर्ने कर्मचारीका आफन्त, जो भनसुनले हालीमुहाली गर्न सक्छन्। दोस्रोथरी, कहीँकतैबाट उपचारको आस गर्न नसक्ने, सामाजिक र आर्थिक रुपमा अत्यन्त विपन्न। पहिलो वर्गको उपचारमा त केह...

अस्पतालमा कस्तो रंग लगाउने ? 

जुन गतिले जनसंख्या बढिरहेको छ । रोग पनि त्यही हिसाबमा बढिरहेको छ । संगै रोगअनुरुपका अस्पताल, क्लिनिक, डायग्नोस्टिक सेन्टर, ट्रमा सेन्टर, मेडिकल स्टोर पनि बढेका छन् । तर विचार गर्नुपर्ने कुरा के छन् भने वास्तुशास्त्रीय सिद्धान्तलाई अनुसरण गर्दै निर्माण गरिएका संरचनाले व्यवसा...

होमियोप्याथिक उपचारको प्रभावकारितामाथि किन नजरअन्दाज ?

विश्वकै दोस्रो ठूलो व्यक्तिपरक उपचार पद्धति होमियोप्याथिक उपचार  प्रभावकारी वैकल्पिक उपचार हो । विश्व स्वास्थ्य संगठनले विश्वको दोस्रो ठूलो चिकित्सा पद्धतिको रुपमा स्वीकार गरेको यसलाई जीडीपी (कुल ग्राहस्थ उत्पादन) १५ हजार डलर भन्दा बढी हुने देशमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुन...

पाठक प्रतिक्रिया: बझाङ जिल्ला अस्पताल प्रमुखले जिम्मेवारी लिनुपर्दैन ?

बझाङबाट डीबी बिष्टले लेखेको 'बझाङ जिल्ला अस्पतालका तीन डाक्टर एकैपल्ट छुट्टीमा, उपचार नपाउँदा बच्चा गुमाएको गुनासो' समाचारले केही लेख्न बाध्य गर्‍यो। अस्पतालका डाक्टरहरु एकैपल्ट बिदामा बसेका कारण उपचार सेवा प्रवाह ठप्प हुनु बिडम्बनापूर्ण हो । चारजना मध्य ...

क्षयरोग नियन्त्रणका १५ समस्या, १० उपाय

नेपाल नागरिकको मृत्यु हुने विभिन्न सरुवा रोगमध्ये क्षयरोग छैठौं स्थानमा परेको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनले नेपालमा वर्षेनी ६० हजार भन्दा बढी व्यक्ति क्षयरोगवाट संक्रमित हुने अनुमान गरेको छ भने ४४ हजार भन्दा बढी व्यक्तिहरुमा फोक्सोको क्षयरोग संक्रमण भएको अनुमान गरिन्छ । स्वास्थ्...

क्युबाको स्वास्थ्य प्रणालीसँग नेपालको तुलना: कसरी हुनसक्छ सुधार?            

 नेपालको स्वास्थ्य अवस्था नेपाल जनसांख्यिक तथा स्वास्थ्य सर्वेक्षण (डिएचएस) २०१६ अनुसार नेपालमा मातृ मृत्युदर, कुपोषण, बाल मृत्युदर, बिबाह गर्ने उमेर, परिवार नियोजनका साधनको प्रयोग लगायतका क्षेत्रमा निकै सुधार देखिएको छ तर पनि दिगो विकास लक्ष्य प्राप्तिको लागि धेर...